Cała Polska bacznie się przygląda 😱

Mechanizm SAFE to unijny instrument mający przyspieszyć wzmacnianie obronności państw członkowskich poprzez finansowanie zakupów sprzętu wojskowego, głównie w europejskim przemyśle zbrojeniowym. W ramach programu polski rząd mógłby skorzystać z ok. 43,7 mld euro, przy czym – co istotne – środki te mają formę pożyczek.

Zgodnie z deklaracjami rządu, ponad 80 proc. pieniędzy miałoby trafić do polskiego przemysłu zbrojeniowego, jednak – jak wskazują doniesienia – zapisy takie nie zostały formalnie wpisane do ustawy. Opozycja zwraca uwagę, że w obecnym kształcie instrument może w większym stopniu wspierać zagraniczne podmioty, a w szczególności europejskich producentów uzbrojenia.

Dodatkowe kontrowersje wzbudzają zapisy dotyczące sposobu wydatkowania środków oraz ich zabezpieczeń. Program został zaprojektowany tak, by finansować projekty krótkoterminowe, realizowane maksymalnie do 2030 roku, co – według krytyków – może wpływać na tempo i charakter inwestycji obronnych. Jednocześnie rząd argumentuje, że SAFE ma wzmocnić zdolności obronne państw UE w możliwie najkrótszym czasie, co w kontekście sytuacji geopolitycznej uznawane jest za kluczowe.

Debata wokół ustawy wdrażającej SAFE od początku ma charakter polityczny i strategiczny. Spór dotyczy nie tylko samych środków, ale także mechanizmów kontroli oraz potencjalnych konsekwencji uzależnienia finansowania modernizacji armii od instrumentów unijnych.

fot. Wojciech Olkusnik/East News
Napięcia na linii rząd–prezydent ws. ustawy SAFE
Już na etapie prac legislacyjnych wokół ustawy pojawiły się poważne napięcia polityczne, które przeniosły się również na relacje rządu z Pałacem Prezydenckim. Według informacji przywoływanych przez DoRzeczy za Onetem, kluczowe rozmowy w sprawie ustawy wdrażającej SAFE utknęły.

Wszelkie argumenty merytoryczne zostały wyczerpane

-mówił informator Onetu

Rozmówca Onetu zaznaczył także, że ostatnie rozmowy w temacie SAFE między rządem a Prezydentem były ostatni raz aż w ubiegłym tygodniu.

Według relacji cytowanych przez portal, stanowisko strony rządowej ma być coraz bardziej zdeterminowane, a polityczny charakter sporu staje się coraz wyraźniejszy. W kontekście trwającego procesu legislacyjnego oznacza to realne ryzyko impasu, który może opóźnić wdrożenie instrumentu finansowego uznawanego przez rząd za kluczowy dla modernizacji obronności.

Niesłychane, co Niemcy piszą o Nawrockim. Poszło o SAFE, padły bardzo ostre słowa
Czytaj dalej

Tomasiak odsunięty i z ukrytym nazwiskiem. Ostatni ruch PZN to czysty obłęd
Czytaj dalej
Poprawki Senatu i polityczny impas wokół ustawy SAFE
Dodatkowym elementem komplikującym sytuację są poprawki przyjęte przez Senat do ustawy wdrażającej SAFE. Wśród nich znalazły się m.in. rozwiązania dotyczące kontroli antykorupcyjnej i kontrwywiadowczej wykorzystania środków oraz zapis, że pożyczki z programu nie będą finansowane z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej.

Jednocześnie izba odrzuciła część propozycji zgłaszanych przez PiS, w tym zapis o preambule wykluczającej możliwość zastosowania mechanizmu warunkowości wobec środków z pożyczki oraz postulat ustawowego zagwarantowania wysokiego udziału polskiego przemysłu obronnego w realizowanych projektach.

Jak wynika z doniesień, poprawki senackie były zgłaszane przez rządzących i miały być konsultowane z Pałacem Prezydenckim, co początkowo sugerowało możliwość kompromisu. Jednak brak dalszych negocjacji oraz sygnały o wątpliwościach prezydenta wobec ostatecznego kształtu ustawy wskazują na rosnący impas polityczny. W praktyce oznacza to, że o losie ustawy, a tym samym o tempie wdrażania mechanizmu SAFE w Polsce może ostatecznie przesądzić decyzja polityczna głowy państwa.