Decyzja prezydenta o zawetowaniu ustawy dotyczącej języka śląskiego wywołała kontrowersje. Prof. Bralczyk podważa kluczowy argument prezydenta.

Decyzja prezydenta o zawetowaniu ustawy uznającej język śląski jako regionalny, wywołała szeroką dyskusję. Spór dotyczy nie tylko kwestii tożsamości i tradycji, ale także definicji języka oraz granic ingerencji państwa w rozstrzyganie zagadnień naukowych. “Fakt” rozmawiał o tej sprawie z prof. Jerzym Bralczykiem. — Dialekt śląski powinien posiadać pełne uprawnienia, w tym edukacyjne, wydawnicze, instytucjonalne i inne — mówi ceniony językoznawca.

Prof. Bralczyk o wecie prezydenta Nawrockiego dotyczącym języka śląskiego. 3
Zobacz zdjęcia
Prof. Bralczyk o wecie prezydenta Nawrockiego dotyczącym języka śląskiego. Foto: Piotr Nowak / PAP, Krzysztof Burski / newspix.pl

Na mocy zawetowanej ustawy język śląski miał zostać wpisany do ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych jako drugi — obok języka kaszubskiego — język regionalny. Oznaczałoby to między innymi możliwość wprowadzenia do szkół dobrowolnych zajęć z języka śląskiego, montowania dwujęzycznych tablic z nazwami miejscowości tam, gdzie używanie języka śląskiego deklaruje ponad 20 proc. mieszkańców, dofinansowanie działalności związanej z zachowaniem języka śląskiego czy wprowadzenie do Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych dwóch przedstawicieli osób posługujących się językiem śląskim.

Prezydent uzasadniając swoje weto podkreślił, że szanuje i ceni tradycję oraz kulturę Śląska, ale — jak zaznaczył — “faktów naukowych nie ustala się głosowaniem w Sejmie”. W materiale opublikowanym w mediach społecznościowych Kancelarii Prezydenta mówił, że eksperci i językoznawcy wskazują, iż mowa śląska jest dialektem języka polskiego.

Nie możemy tworzyć precedensu, w którym większość polityczna rozstrzyga kwestie naukowe

— stwierdził Karol Nawrocki.

W jego ocenie ustawa była również “niedopracowana finansowo i administracyjnie” oraz przekazywała zadania samorządom bez zapewnienia odpowiedniego finansowania

Jako Prezydent Rzeczypospolitej nie zgodzę się na rozwiązania, które mogą budować sztuczne podziały w naszej narodowej wspólnocie — podkreślił. Jednocześnie zapowiedział, że podpisze ustawę o wspieraniu kultury śląskiej i gwary śląskiej, która umożliwi między innymi naukę gwary jako zajęć dodatkowych finansowanych przez państwo lub samorząd. — Wsparcie kultury i tradycji — tak. Polityczna gra śląską kulturą — nie — dodał.

Do tej argumentacji odniósł się w rozmowie z “Faktem” prof. Jerzy Bralczyk. — Z jednej strony mamy kwestie formalne, które decydują o tym, czy daną odmianę można uznać za język, czy raczej za dialekt. Większość językoznawców, owszem, skłania się ku stanowisku, że w tym przypadku mamy do czynienia z dialektem — mówi językoznawca.

Jednocześnie wskazuje, że status naukowy nie musi automatycznie przekładać się na ograniczenie praw. — Z drugiej strony pozostaje sprawa prawa do nauczania i funkcjonowania tej odmiany w przestrzeni publicznej. Można byłoby rozwiązać tę kwestię inaczej: nie zmieniając jej statusu na język, lecz przyznając jej — jako dialektowi — pełne uprawnienia, w tym edukacyjne, wydawnicze, instytucjonalne i inne — stwierdza prof. Bralczyk.