Nowy sondaż CBOS o programie SAFE. Polacy podzieleni niemal po równo

Spór o unijny program SAFE coraz mocniej dzieli nie tylko polityków, ale i opinię publiczną. Najnowszy sondaż CBOS pokazuje, że Polacy są w tej sprawie niemal idealnie podzieleni. Jedni widzą w nim szansę na modernizację armii i rozwój przemysłu zbrojeniowego, inni obawiają się kosztów i politycznych konsekwencji.

badania CBOS przeprowadzonego dla „Dziennika Gazety Prawnej” wynika, że 43 proc. respondentów uważa, iż udział Polski w programie SAFE będzie korzystny dla kraju. Co piąty ankietowany, czyli 20,5 proc., ocenił go nawet jako bardzo korzystny.

drugiej strony 39 proc. badanych uznało, że program nie przyniesie Polsce korzyści. Oznacza to, że opinia publiczna jest w tej sprawie mocno podzielona, a przewaga zwolenników SAFE nad przeciwnikami pozostaje niewielka.

Poparcie dla SAFE spada?

„Dziennik Gazeta Prawna” zwraca uwagę, że kilka dni wcześniej CBOS przeprowadził inne badanie dotyczące SAFE. Wówczas pytanie dotyczyło tego, czy Polska w ogóle powinna uczestniczyć w programie.

W tamtym sondażu 52 proc. respondentów popierało udział Polski, a 35 proc. było przeciwnego zdania. Porównanie obu badań może sugerować, że w ciągu kilku dni ubyło zwolenników SAFE, a przybyło sceptyków.

Sondaż pokazał również silne różnice w zależności od poglądów politycznych respondentów. Największymi zwolennikami programu są osoby identyfikujące się z lewicą. W tej grupie 72,7 proc. ocenia SAFE pozytywnie, a tylko 13,2 proc. ma o nim negatywną opinię.

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja wśród wyborców prawicy. W tej grupie aż 69,4 proc. uważa program za niekorzystny dla Polski, a pozytywnie ocenia go 24,2 proc. respondentów. Badanie wskazuje także na inne czynniki wpływające na ocenę programu SAFE. Według danych CBOS im wyższy poziom wykształcenia i kapitału społecznego, tym większa skłonność do uznawania programu za korzystny dla Polski. Różnice widać również między pokoleniami. Starsze osoby częściej oceniają SAFE pozytywnie, natomiast młodsi respondenci częściej deklarują sceptycyzm wobec tego rozwiązania.

Spór wokół SAFE zaostrzył się po decyzji prezydenta Karola Nawrockiego, który zawetował ustawę wdrażającą unijny mechanizm finansowania zbrojeń. Rząd zapowiedział jednak, że program będzie realizowany mimo weta. Plan zakłada wykorzystanie Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych działającego przy Banku Gospodarstwa Krajowego. Ustawa o obronie ojczyzny pozwala BGK zaciągać pożyczki i emitować obligacje na potrzeby finansowania modernizacji armii.

W piątek Rada Ministrów przyjęła uchwałę, która upoważnia ministrów obrony i finansów do podpisania umowy związanej z SAFE. Zgodnie z przyjętym rozwiązaniem spłata pożyczki ma pochodzić ze środków niewliczanych do minimalnego poziomu wydatków na obronność.

Przedstawiciele rządu przekonują, że nisko oprocentowane pożyczki z odroczoną spłatą mogą być ogromną szansą dla polskiej armii. Ich zdaniem pozwolą one zarówno na przyspieszenie modernizacji wojska, jak i rozwój krajowego przemysłu obronnego.

Podobną opinię wyrażali także niektórzy wojskowi. Program SAFE jako istotne wsparcie dla polskich sił zbrojnych oceniali m.in. szef Sztabu Generalnego gen. Wiesław Kukuła oraz szef Agencji Uzbrojenia gen. Artur Kuptel. W uzasadnieniu weta Karol Nawrocki podkreślał natomiast, że ustawa wdrażająca SAFE może naruszać konstytucyjne zasady dotyczące suwerenności państwa oraz cywilnej kontroli nad siłami zbrojnymi.

Według Pałacu Prezydenckiego rozwiązania przyjęte w programie mogą ingerować w kompetencje głowy państwa związane ze zwierzchnictwem nad armią. Nowy sondaż pokazuje jednak, że choć spór polityczny jest bardzo ostry, społeczeństwo nie ma w tej sprawie jednoznacznej opinii. Program SAFE dla jednych jest szansą, dla innych ryzykiem – i właśnie ta różnica zdań widać dziś w wynikach badań.