Ale gest! 😍

W przestrzeni publicznej często mówi się o programach profilaktycznych i o tym, jak ważne jest wspieranie młodych ludzi. Tymczasem rzeczywistość zderza się z brutalnymi statystykami i dramatycznymi historiami rodzin, które próbują dostać się na psychologiczną lub psychiatryczną pomoc dla swoich dzieci — często bezskutecznie lub przy oczekiwaniu liczącym miesiące. W Polsce system wsparcia zdrowia psychicznego, zwłaszcza dla najmłodszych, jest w opłakanym stanie – niedofinansowany i niedostosowany do ogromnej potrzeby, która lawinowo rośnie z każdym rokiem.

Problem zaczyna się od ogromnego zapotrzebowania na pomoc specjalistów: szacuje się, że setki tysięcy dzieci w kraju potrzebuje regularnej opieki psychologicznej lub psychiatrycznej, a liczba fachowców jest daleka od zaspokojenia tego popytu. Mówi się nawet, że ponad pół miliona młodych osób w Polsce boryka się z zaburzeniami psychicznymi, a dostęp do specjalistów — psychiatry czy psychologa — jest dramatycznie ograniczony. W praktyce oznacza to, że jedno spotkanie z psychologiem w publicznej służbie zdrowia może być kwestią miesięcy oczekiwania, a w niektórych miejscach nawet pół roku lub więcej, nim w ogóle uda się umówić wizytę pierwszego kontaktu.

To niedofinansowanie i braki kadrowe przekładają się na problem, którego nie da się zakląć w tabelki: dzieci w kryzysie psychicznym zostają często bez adekwatnej diagnozy, a w wielu przypadkach są kierowane do szpitala dopiero wtedy, gdy kryzys przeradza się w sytuację zagrażającą życiu. Jednocześnie nawet jeżeli w szkolnych murach formalnie przydzielony jest psycholog, w praktyce może on mieć przypisanych setki uczniów, przez co realna pomoc staje się iluzoryczna.

Rządowe raporty i analizy kontrolne (np. Najwyższa Izba Kontroli) jednoznacznie wskazują, że pomimo podejmowanych reform system pozostaje niewydolny. W latach 2020–2023 wiele szkół i poradni psychologiczno‑pedagogicznych koncentrowało się raczej na formalnych zadaniach administracyjnych niż na rzeczywistym wsparciu terapeutycznym. Czas oczekiwania na przyjęcie do poradni sięgał nawet 12 miesięcy, a potrzebny profesjonalizm wciąż był na wyczerpaniu.

To, co jeszcze kilka lat temu wydawało się marginalnym problemem — brak lekarzy, brak ośrodków, kolejki — dziś jest tragedią wielu rodzin. Statystyki prób samobójczych wśród dzieci rosną, a tam, gdzie pomoc jest potrzebna najbardziej, system często nie potrafi zareagować wystarczająco szybko i adekwatnie.

Podczas gdy w Polsce dyskusja o zdrowiu psychicznym wciąż często pozostaje na marginesie, na świecie temat ten zajmuje coraz bardziej widoczne miejsce. W wielu krajach kampanie społeczne, działania edukacyjne i nagłaśnianie problemów psychicznych stały się normalną częścią życia publicznego. Celebryci, którzy sami w przeszłości zmierzyli się z trudnościami psychicznymi, coraz częściej otwarcie o tym mówią. Ich doświadczenia pokazują, że problemy psychiczne nie są oznaką słabości, lecz częścią ludzkiego życia, a dzielenie się nimi może realnie zmieniać społeczne nastawienie.

Nie jest tajemnicą, że wiele gwiazd światowego formatu zmagało się w młodości z depresją, lękami czy traumą. Przykłady można mnożyć: od Demi Lovato, która przeżyła uzależnienia i zaburzenia odżywiania, przez Dwayne’a „The Rock” Johnsona, który mówił o depresji po stratach rodzinnych, po Lady Gagę. To właśnie dzięki własnym doświadczeniom i wielkiej platformie medialnej, jaką dziś dysponują, mają realną moc wpływania na życie innych i wspierania tych, którzy wciąż szukają pomocy. Publiczne dzielenie się traumą działa jak sygnał dla milionów fanów i osób w potrzebie, że nie są sami i że można szukać wsparcia bez wstydu.

Lady Gaga, czyli Stefani Joanne Angelina Germanotta, jest w tym kontekście jedną z najbardziej otwartych i zaangażowanych postaci. Artystka wielokrotnie przyznawała, że od dzieciństwa zmagała się z traumatycznymi doświadczeniami, które później ukształtowały jej życie i twórczość. Już jako nastolatka padła ofiarą molestowania seksualnego, co pozostawiło trwałe ślady w jej psychice. W dorosłym życiu Gaga zmagała się też z przewlekłym bólem fizycznym związanym z fibromialgią, który dodatkowo potęgował stres i napięcie emocjonalne.

W wywiadzie u Oprah Winfrey Lady Gaga ujawniła, że w wyniku tych doświadczeń cierpi na zespół stresu pourazowego (PTSD):

Miałam 19 lat, już pracowałam w branży, kiedy jeden producent powiedział do mnie: „Rozbierz się”. Odmówiłam i wyszłam. Wtedy on zagroził, że spali całą moją muzykę. Nie przestał. Cały czas mnie nagabywał, a ja po prostu zamarłam… Już nawet nie pamiętam

Dzięki tym osobistym historiom światowa publiczność coraz częściej rozumie, że zdrowie psychiczne jest tak samo ważne jak fizyczne, a osoby sławne stają się przewodnikami, którzy pokazują, że trauma nie definiuje całego życia. Dla Gagi temat ten jest szczególnie bliski, bo wynika z jej własnych przeżyć — i z tego, że przeszła przez piekło traumy, potrafi dziś nie tylko o niej mówić, ale też tworzyć przestrzeń dla innych, którzy wciąż jej potrzebują.

Lady Gaga pomaga polskim dzieciom
I wreszcie dochodzimy do momentu, który dla wielu może być absolutnym zaskoczeniem. Lady Gaga, artystka o światowej sławie, postanowiła przeznaczyć część swoich środków na pomoc dzieciom w Polsce. Polska organizacja otrzymała wsparcie od jednej z najbardziej znanych gwiazd na świecie. Kwota? 100 tysięcy dolarów, czyli ponad 360 tysięcy złotych. Dla wielu fanów i obserwatorów sceny muzycznej fakt, że mogła przeznaczyć te środki na własny kraj, ale wybrała wsparcie polskiej fundacji, jest prawdziwym szokiem.

Fundacją, która otrzymała wsparcie, jest GrowSPACE – polska organizacja działająca na rzecz zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, edukacji emocjonalnej oraz praw człowieka. Fundacja koncentruje się przede wszystkim na wsparciu młodych osób w trudnej sytuacji życiowej oraz tych, które potrzebują profesjonalnej pomocy psychologicznej. GrowSPACE prowadzi programy edukacyjne w szkołach, warsztaty rozwijające umiejętności społeczne i emocjonalne, a także projekty przeciwdziałające przemocy rówieśniczej i dyskryminacji. W ramach swojej działalności fundacja promuje także inicjatywy na rzecz młodzieży LGBTQ+, np. projekt Tęczowy Piątek, oraz wspiera tworzenie bezpiecznych przestrzeni w środowisku szkolnym.

Wsparcie od Lady Gagi pozwoli GrowSPACE nie tylko rozwinąć już istniejące projekty, ale także wprowadzić nowe inicjatywy edukacyjne i terapeutyczne. Środki zostaną przeznaczone na programy wsparcia psychicznego, dostęp do terapii i zajęcia dla dzieci, które do tej pory miały ograniczony kontakt z profesjonalistami. To realna zmiana w życiu młodych ludzi, dla których każda godzina terapii i każda rozmowa ze specjalistą mogą mieć ogromne znaczenie.

Dzięki temu gestowi Lady Gaga pokazuje, że świadomość problemów psychicznych oraz potrzeba wsparcia nie znają granic. Pomoc płynąca z jej strony nie jest tylko symbolicznym gestem – to inwestycja w przyszłość dzieci, które w Polsce mają ograniczony dostęp do odpowiednich form wsparcia. Fakt, że artystka zdecydowała się na wsparcie akurat polskiej organizacji, pokazuje też, że dla osób znanych i wpływowych świat nie kończy się na własnym kraju. To przykład, że dzięki sławie i możliwościom finansowym można realnie wpłynąć na życie tych, którzy potrzebują pomocy najbardziej, niezależnie od miejsca zamieszkania.

Dla polskiej fundacji GrowSPACE jest to moment przełomowy. Dzięki środkom od Lady Gagi organizacja zyska możliwość kontynuowania i rozwijania projektów, które w przeciwnym razie mogłyby być ograniczone przez brak finansowania. A dla nas wszystkich – to lekcja, że nawet w sytuacji, gdy w kraju system wsparcia psychicznego dla dzieci kuleje, solidarność i wsparcie mogą przyjść z zupełnie niespodziewanego kierunku.

A