W całej Europie zawrzało po tych słowach

Donald Trump od lat konsekwentnie kwestionuje fundamenty polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych opartej na sojuszach i wielostronnych porozumieniach. W swoim najnowszym przemówieniu ponownie uderzył w państwa NATO, sugerując, że część z nich korzysta z amerykańskiej ochrony, nie ponosząc adekwatnych kosztów ani odpowiedzialności za własne bezpieczeństwo.

Były prezydent podkreślał, że globalna stabilność opiera się przede wszystkim na sile Stanów Zjednoczonych, a nie na formalnych zapisach traktatowych. W tej narracji sojusze przestają być wspólnotą interesów, a zaczynają przypominać jednostronne zobowiązania, które – zdaniem Trumpa – wymagają ponownego przeliczenia i redefinicji.

W tym kontekście padły słowa, które wywołały szczególne poruszenie w Europie. Trump wrócił do decyzji sprzed dekad, sugerując, że niektóre powojenne ustalenia były błędem, a ich konsekwencje do dziś obciążają strategiczne interesy USA. Taki sposób myślenia jasno pokazuje, że dla byłego prezydenta historia nie jest zamkniętym rozdziałem, lecz otwartym rachunkiem, który wciąż można – i należy – korygować.

Donald Trump w swojej wypowiedzi nie pozostawił wątpliwości co do tego, jak postrzega rolę Stanów Zjednoczonych w systemie bezpieczeństwa Zachodu. Jego zdaniem każdy członek NATO powinien być zdolny do samodzielnej obrony własnego terytorium, jednak Grenlandia stanowi wyjątek, którego — jak twierdzi — nie jest w stanie zabezpieczyć ani Dania, ani żaden europejski sojusz.

Były prezydent podkreślił, że wyłącznie Stany Zjednoczone dysponują realnym potencjałem militarnym i strategicznym, który pozwala kontrolować i chronić ten obszar. W tym kontekście akcentował skalę amerykańskiej potęgi, sugerując, że jej rzeczywisty zasięg i znaczenie są często niedoszacowywane przez opinię publiczną i zagranicznych partnerów.

Jeszcze ostrzejsze słowa padły w odniesieniu do powojennych decyzji politycznych. Trump otwarcie wyraził żal z powodu przekazania Grenlandii Danii po II wojnie światowej, określając ten krok jako poważny błąd strategiczny. W jego narracji była to decyzja krótkowzroczna, której konsekwencje są dziś szczególnie dotkliwe w obliczu globalnej rywalizacji mocarstw. Nie krył również rozczarowania postawą Danii, sugerując brak wdzięczności za historyczne działania Stanów Zjednoczonych.

Trump opisał Grenlandię jako ogromny, słabo zaludniony obszar, który — mimo swojego znaczenia — pozostaje niewystarczająco chroniony. Zwrócił uwagę na jej położenie pomiędzy Stanami Zjednoczonymi, Rosją i Chinami, wskazując, że właśnie ta lokalizacja nadaje wyspie wyjątkową wagę militarną i geopolityczną.

Według byłego prezydenta w momencie podejmowania decyzji o jej zwrocie Dania nie miała ona takiego znaczenia strategicznego jak dziś. Obecnie jednak, w realiach nowej globalnej rywalizacji i napięć na osi USA–Rosja–Chiny, Grenlandia stała się jednym z kluczowych punktów na mapie światowego bezpieczeństwa.

Donald Trump, Rex Features/East News

Grenlandia jako punkt zapalny nowej rywalizacji mocarstw
W centrum tej narracji znalazła się Grenlandia – terytorium, które w ostatnich latach coraz częściej pojawia się w analizach geopolitycznych. Trump przedstawił wyspę jako kluczowy element globalnej układanki strategicznej, położony na styku interesów Stanów Zjednoczonych, Rosji i Chin.

W jego wypowiedziach Grenlandia jawi się nie jako autonomiczny obszar powiązany z Danią, lecz jako ogromna, słabo zaludniona przestrzeń o potencjale militarnym i surowcowym, który w nowej erze rywalizacji mocarstw zyskuje zupełnie inne znaczenie niż kilkadziesiąt lat temu. Były prezydent sugerował, że decyzje podjęte po II wojnie światowej zapadały w zupełnie innych realiach i nie uwzględniały dzisiejszych zagrożeń.

Takie podejście wpisuje się w charakterystyczną dla Trumpa wizję świata, w której geografia, dostęp do szlaków arktycznych i kontrola nad strategicznymi punktami są ważniejsze niż kwestie suwerenności czy międzynarodowych zobowiązań. Grenlandia staje się w tej optyce symbolem szerszego procesu – przesuwania się środka ciężkości globalnej rywalizacji na północ i do Arktyki.

Dyplomatyczne reperkusje i pytania o przyszłość relacji USA–Europa
Wypowiedzi Trumpa wywołały natychmiastowe reakcje w Europie. W Danii i na Grenlandii zostały odebrane jako podważanie powojennego porządku oraz brak szacunku dla ustalonych relacji politycznych i prawnych. Dla wielu europejskich komentatorów to kolejny sygnał ostrzegawczy pokazujący, jak mogłaby wyglądać amerykańska polityka zagraniczna w przypadku ewentualnego powrotu Trumpa do władzy.

Niepokój budzi również kontekst NATO. Publiczne kwestionowanie lojalności sojuszników i sensu wspólnej obrony osłabia spójność Sojuszu i wzmacnia narracje państw, które od lat dążą do rozbicia jedności Zachodu. Eksperci zwracają uwagę, że nawet słowa wypowiadane poza urzędem mają realny wpływ na postrzeganie stabilności relacji transatlantyckich.

Sprawa Grenlandii pokazuje też, że geopolityka wraca do języka siły i interesu, a nie deklaracji i wartości. Dla Europy jest to sygnał, że musi coraz poważniej myśleć o własnej autonomii strategicznej. Dla Stanów Zjednoczonych – pytanie o to, czy przywództwo globalne da się utrzymać, podważając fundamenty zaufania między sojusznikami.

Jedno jest pewne: temat Grenlandii, raz jeszcze wyciągnięty przez Donalda Trumpa, nie jest jedynie historyczną dygresją. To zapowiedź sporów, które mogą w najbliższych latach zdefiniować relacje USA z Europą i kształt nowego porządku międzynarodowego.